Kamuoyunda “12. Yargı Paketi” olarak bilinen
“Yargının Etkin ve Verimli İşlemesine Yönelik Bazı Kanunlarda Değişiklik
Yapılmasına Dair Kanun Teklifi”, 22 Haziran 2026 tarihinde Türkiye Büyük Millet
Meclisi Başkanlığına sunuldu. Teklif, 29 madde ve 1 geçici madde olmak üzere
toplam 30 maddeden oluşmakta olup, yargılamaların makul sürede tamamlanmasını
ve yargıya güvenin artırılmasını amaçlamaktadır. Teklifte; genel af, infaz
indirimi veya denetimli serbestlik sürelerine ilişkin bir düzenleme
bulunmamaktadır. Kanun teklifi, TBMM tarafından kabul edilmesi ve Resmî
Gazete'de yayımlanması halinde yürürlüğe girecektir. Teklif metninde yer alan
başlıca değişiklikler şu şekildedir;
Teklifin, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu
bakımından en dikkat çekici düzenlemesi, belirsiz alacak davasının kaldırılmasıdır.
Belirsiz alacak davası yerine, kısmi davalarda talep konusu, aynı davada bir
defaya mahsus olmak üzere iddianın genişletilmesi yasağına tabi olmaksızın
tahkikatın sona ermesine kadar artırılabilecektir. Bu durumda zamanaşımı,
artırılan kısım bakımından da dava tarihinden itibaren kesilmiş sayılacaktır. Yine
Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nda yapılan değişikliğe göre, duruşmalar arasındaki
süre kural olarak üç ayı aşamayacak; zorunlu hâllerde hâkim gerekçesini
belirterek daha uzun süre belirleyebilecektir.
Teklifle ceza yargılaması bakımından da önemli
düzenlemeler öngörülmüştür. Buna göre; AYM’nin iptal kararı doğrultusunda
hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) kurumu yeniden düzenlenmiştir.
Düzenlemeye göre, iki yıl veya daha az hapis cezası gerektiren suçlarda HAGB
uygulanabilecektir. Ancak işkence, eziyet ve kamu görevlilerinin işlediği kötü
muamele suçları kapsam dışında tutulacaktır. Ayrıca, yine AYM’nin iptal kararı
doğrultusunda Ceza Muhakemesi Kanun'un 134. maddesinde yer alan "Bilgisayarlarda,
bilgisayar programlarında ve kütüklerinde arama, kopyalama ve el koyma"
hükmünde değişiklik yapılmaktadır. Buna göre; tedbirin uygulanması
suretiyle elde edilen veriler,
kovuşturmaya yer olmadığı kararı veya mahkeme kararının kesinleşmesinden
itibaren 15 yıl sonunda cumhuriyet savcısının huzurunda yok edilecek ve bu
husus, dosyasında muhafaza edilmek üzere tutanağa geçirilecektir. İlgililer, bu süre içinde verilerin
saklanmasını gerektiren amacın ortadan kalkması veya haklı bir nedenin
bulunması halinde hakim veya mahkemeden verilerin silinmesini talep edebilecektir.
İdari yargı alanında, idare ve vergi
mahkemelerinde tek hâkimle çözümlenecek davaların kapsamı genişletilmektedir.
Buna göre, 2026 yılı için konusu 486.000 TL'yi aşmayan iptal ve tam yargı
davaları ile öğrenci ve kamu görevlilerine ilişkin belirli uyuşmazlıklar tek
hâkim tarafından karara bağlanacaktır.
Teklifle; ortaklığın giderilmesine karar
verilmesi halinde taşınmaza ilişkin yapılacak ilk açık artırmaların yalnızca mirasçılar
arasında yapılması düzenlenmektedir.
Kanun teklifinde ayrıca; Noterlik Kanunu'nda adli
mercilerin belgeye elektronik erişiminin kolaylaştırılmasına, hakimlik ve
savcılık mesleğinin gerektirdiği hukuki bilgiyle çözümlenmesi mümkün olan
konularda bilirkişiye başvurulması halinde uyarma cezası verilmesine, Yargıtay
Cumhuriyet Başsavcısının itiraz yetkisine, vesayet altındaki kişinin malların elektronik
ortamda satışına, Adli Tıp Kurumu mevzuatında atama şartları ve görev
sürelerine ilişkin düzenlemeler de yer almaktadır. Düzenlemelerin uygulanmasına
yönelik ayrıntılı geçiş hükümleri öngörülmüş olup, teklifin nihai hâli yasama
sürecinin tamamlanmasıyla netleşecektir.
Kaynak: https://www.tbmm.gov.tr/Haber/Detay?Id=f613369e-6185-4b47-913f-019eeec65b37
