Kamuoyunda “12. Yargı
Paketi” olarak bilinen Yargının Etkin ve Verimli İşlemesine Yönelik Bazı
Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi, Türkiye Büyük Millet
Meclisi Genel Kurulunda kabul edildi. Henüz Resmî Gazete’de yayımlanmamış
olmakla birlikte, teklif Türk Ceza Kanunu ve Ceza Muhakemesi Kanunu’nda
özellikle dolandırıcılık suçlarına iştirak, genetik inceleme sonuçlarının
saklanması ve hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) alanlarında önemli
değişiklikler öngörmektedir.
Mevcut sistemde banka
hesabını, kredi kartını veya ödeme aracını dolandırıcılık suçunda kullanılmak
üzere başkasına veren kişiler bakımından özel bir indirim hükmü
bulunmamaktadır. Teklif ile TCK’nın 158. maddesine eklenecek hüküm uyarınca,
dolandırıcılık veya nitelikli dolandırıcılık suçuna iştirak yalnızca kişiye ait
banka hesabı, ödeme aracı veya bunların kullanılmasını sağlayan bilgi ve
araçların verilmesiyle sınırlı kalmışsa ceza yarı oranında indirilecektir.
Böylece kamuoyunda “IBAN kullandırma” olarak bilinen suçta asıl failler ile
hesabını kullandıran kişiler arasındaki suça katkı farkının cezaya yansıtılması
amaçlanmaktadır.
CMK’nın 80. maddesinde
genetik inceleme sonuçlarının kişisel veri niteliğinde olduğu, belirli kararlar
sonrasında derhal yok edilmesi öngörülmekle birlikte merkezi bir saklama
sistemi bulunmamaktadır. Teklif ile verilerin kimlik bilgilerinden
arındırılarak özel bir sisteme kaydedilmesi, bir örneğinin dosyada delil olarak
saklanması ve belirli hâllerde yirmi yıl muhafaza edilmesi öngörülmektedir.
İlgili kişi, gerekli şartların oluşması hâlinde verilerin silinmesini talep
edebilecek; bilgiler yalnızca hâkim, mahkeme veya Cumhuriyet savcısı kararıyla
devam eden soruşturma ya da kovuşturmada kullanılabilecektir.
HAGB kararlarına karşı
istinaf yolu ise ilk kez getirilmemektedir. Bu yol, 2024 yılında yürürlüğe
giren 7499 sayılı Kanun ile kabul edilmiştir. Teklif, Anayasa Mahkemesinin
iptal kararı sonrasında CMK’nın 231. maddesini yeniden düzenlemekte; iki yıl
veya daha az süreli hapis ya da adli para cezalarında HAGB uygulanabilmesini
korurken, işkence ve eziyet suçları ile kamu görevlisinin görevi nedeniyle
işlediği ve Anayasa’nın 17. maddesi kapsamında kötü muamele oluşturabilecek
suçlarda HAGB uygulanamayacağını açıkça hükme bağlamaktadır. Bölge adliye
mahkemesi veya Yargıtay ilk derece mahkemesi sıfatıyla verilen kararlarda ise
temyiz yolu korunmaktadır.
TBMM tarafından kabul
edilen düzenlemenin Cumhurbaşkanı onayının ardından Resmî Gazete’de
yayımlanarak yürürlüğe girmesi beklenmektedir. Değişikliklerin ceza adalet
sisteminde uygulama birliğini güçlendirmesi ve yargılama süreçlerini daha etkin
hâle getirmesi amaçlanmaktadır.
Kaynak:
https://www.adalet.gov.tr/12-yargi-paketi-tbmm-genel-kurulunda-kabul-edildi
https://www.tbmm.gov.tr/Haber/Detay?Id=f613369e-6185-4b47-913f-019eeec65b37
